Nội dung khái quát, không phải tư vấn pháp lý. Quy định về đất đai thay đổi theo thời gian và áp dụng khác nhau theo địa phương — nên hỏi cơ quan quản lý đất đai tại địa phương, tổ chức hành nghề công chứng hoặc luật sư cho trường hợp cụ thể.
Trong tranh chấp đất đai, bên nào chứng minh được nhiều hơn thường ở thế mạnh hơn.
Giấy tờ về quyền
Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất — chứng cứ mạnh nhất.
Các giấy tờ về nguồn gốc: giấy tờ mua bán cũ, giấy tờ được giao đất, giấy tờ thừa kế.
Chứng cứ về việc sử dụng
Biên lai đóng các khoản về đất qua các năm.
Hoá đơn điện nước theo địa chỉ.
Giấy tờ về xây dựng, sửa chữa.
Những thứ này chứng minh việc sử dụng liên tục và công khai — yếu tố quan trọng trong nhiều vụ việc.
Hồ sơ kỹ thuật và bản đồ
Hồ sơ đo đạc, trích lục bản đồ địa chính.
Đây là căn cứ về ranh giới và diện tích.
Ảnh và hiện trạng
Ảnh chụp qua các thời kỳ, có ghi ngày.
Ảnh cũ rất có giá trị trong tranh chấp ranh giới vì nó cho thấy hiện trạng trước khi có thay đổi.
Đây là lý do nên chụp ảnh hiện trạng định kỳ.
Lời khai của người biết việc
Người sống lâu năm trong khu vực.
Giá trị thấp hơn giấy tờ nhưng vẫn được xem xét, nhất là khi giấy tờ thiếu.
Văn bản thoả thuận cũ
Kể cả thoả thuận viết tay giữa các bên — nó không thay được giấy chứng nhận nhưng chứng minh được ý chí các bên tại thời điểm đó.
Cách giữ chứng cứ
Đừng vứt giấy tờ cũ liên quan tới đất, kể cả biên lai nhỏ.
Lưu bản chụp ở nơi khác với bản gốc.
Ghi lại các mốc thời gian và sự việc quan trọng ngay khi chúng xảy ra.
Hỏi đáp nhanh
Chứng cứ mạnh nhất là gì?
Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cùng các giấy tờ về nguồn gốc.
Giấy tờ cũ nào có giá trị?
Biên lai đóng các khoản về đất qua các năm, hoá đơn điện nước theo địa chỉ, và giấy tờ về xây dựng sửa chữa — chúng chứng minh việc sử dụng liên tục và công khai.
Vì sao ảnh cũ có giá trị?
Vì nó cho thấy hiện trạng trước khi có thay đổi — rất có giá trị trong tranh chấp ranh giới.
Nên giữ chứng cứ thế nào?
Đừng vứt giấy tờ cũ kể cả biên lai nhỏ, lưu bản chụp ở nơi khác với bản gốc, và ghi lại các mốc thời gian cùng sự việc quan trọng ngay khi xảy ra.
